Mergelgrotten in Valkenburg (Zuid-Limburg)

Zuid-limburg en in het speciaal Valkenburg en Maastricht staan bekend om de vele kilometers onderaardse gangen die zich onder de heuvels bevinden. De gangen worden vaak, onterecht, mergelgrotten genoemd. Eigenlijk zouden we moeten spreken van kalksteengroeven.

Kalksteengroeven

Groeven aangezien de gangen door de mens gemaakt zijn, voor het winnen van bouwstenen. Kalksteen aangezien de steen die mergel genoemd wordt in feite een kalksteen is, ontstaan zo'n 65 miljoen jaar geleden in het Krijttijdperk. Kalksteen dus. De benaming mergel staat eigenlijk voor een kalkrijke loss die zich tussen het kalksteenpakket en de daarbovenop gelegen loss bevind. Voor het gemak, en aangezien de benaming mergelgrot al in de loop der eeuwen in gebruik is zullen we ook hier deze naam aanhouden.

Mergelgrotten Gemeente Valkenburg

De gemeente Valkenburg heeft een zeer rijke historie en staat bekend om de mergelgrotten. Vele kilometers gangen die dateren van verschillende periodes. De oppervlakte van de onderaardse mergelgrotten zijn zelfs uitgestrekter dan de oppervlakte van het centrum van de gemeente Valkenburg. De gangen zijn bloksgewijs ontgonnen.

Werkwijze

De contouren van de blokken worden uitgewerkt met zagen en beitels waarna het blok telkens aan een zijde los gebroken wordt. Tijdens de middeleeuwen zijn stenen uit de groeve gehaald voor verschillende doeleinden. Zo werden de middeleeuwse vestingswerken en kasteel van Valkenburg gebouwd van mergel uit de mergelgrotten.